حمد الله مستوفي قزويني
650
تاريخ گزيده
شيخ مظفر قومشى - وفاتش در سنهء ست [ 1 ] و ثلاثمائة به زمان مقتدر . از سخنان اوست : صوم بر سه قسم است : صوم روح از امل ، صوم عقل از هوى و صوم نفس از حرام . هر سالك را كه اين صومها نيست از صوم طعام فايدهاى نيست . فاضلترين عمل سالك نگاه داشتن وقت است و آنكه در عمل تقصير نكند و از حد تجاوز ننمايد . هر كه ادب از پير نياموخته باشد ، پيرى را نشايد . شيخ ابو عبد الله التروغبذى - معاصر حسين منصور حلاج بود . از سخنان اوست : حق تعالى هر بندهاى را معرفت خود بعد از بلا دهد [ كه به دو رساند . ] [ 2 ] دل سلطان است و نفس سگ درگاه او . سلطان را متابعت سگ نشايد كرد بلكه سگ را در پى سلطان بايد دويد . شيخ ابو الحسين بن نبان الواسطى - وفاتش بمصر ، در سنهء عشر و ثلاثمائة به زمان مقتدر خليفه . از سخنان اوست : نشان آرام دل به خدا آن است كه بدانچه نزديك خداست ايمنتر باشد از آنچه [ 3 ] در دست اوست . [ معظم حال صوفى نگهداشت سر و خالى بودن از گفتن و بپايداشتن امرهاى حق است ] [ 4 ] شيخ ابو محمد احمد بن محمد بن حسين جريرى - وفاتش در سنهء احدى عشر و ثلاثمائة به زمان مقتدر . از سخنان اوست : هر كه خدمت نفس را گوش دارد . [ 5 ] اندر حكم شهوت اسير شود و محبوس زندان هوى گردد و حق تعالى فايده ها بر دل او حرام كند و از سخن حق [ 6 ] ذوق نيابد و دعاى او را اجابت نباشد . [ ديدن اصول باستعمال فروع درست بود و درست كردن فروع بعرضه كردن بر اصول و راه نيست بمقام مشاهدهء اصول الا بزرگداشتن آنچه حق تعالى بزرگ داشته است از وسائط فروع . ] [ 7 ]
--> [ 1 ] - م : نيف - ب : ثلثمايه . [ 2 ] - ب ، ندارد - ف : كه بدوستان رساند . تذكرة - الاولياء : « حق تعالى هر بنده را از معرفت خويش به قدر كارى بخشيده است تا معرفت او يارى دهندهء او بود بر بلا » - نفحات : « حق تعالى بندهء خود را از معرفت خود چيزى دهد و به آن مقدار كه وى را معرفت داده بلا بر وى گمارد تا به قوت آن معرفت آن بلا را بر دارد » . نام اين شخص در نسخهء ق روغدى و در نسخهء ب به صورت روعدى آمده است . [ 3 ] - ق ، م ، ر : بدانچه . [ 4 ] - ق ، ب ندارد . [ 5 ] - ق ، ب : گوش به خدمت نفس . . . [ 6 ] - ب : حق تعالى . [ 7 ] - ب ندارد .